Gå til innhold

Standardetterleving

Beskrivelse

Denne sida kartlegg korleis repoet realiserer og etterlever Digdirs Rammeverk for informasjonsforvaltning — dei norske veiledarane, standardane og felles informasjonsmodellane som styrer korleis offentleg sektor skal modellere og dele data. Repoet har som eksplisitt mål å vere eit nasjonalt verktøy for dette rammeverket (jf. SCOPE.md).

Rammeverket er strukturert i tre pilarar pluss fire kjerneprinsipp. Tabellane under viser status per ressurs, med lenkje til meir detaljert kartlegging der dette finst.

Statusteikn: ✅ kartlagt og i hovudsak dekt · 🟡 kartlagt, delvis attståande tiltak · ⚪ kartlagt, avgrensa/ingen teknisk relevans for eit delt verktøyrepo

Pilar 1 — Veiledere

Ressurs Status Vurdering
Orden i eget hus ✅ Repoet understøttar kartleggings-/beskrivingsstega med skjemabibliotek, validering og publisering — sjølve forankring/prioritering/tilgangsvurdering er verksemda sitt ansvar. Sjå Publisering — Digdir sin datatilbydar-sjekkliste.
Modenhetsmodell for orden i eget hus ⚪ Sjølvvurderingsverktøy for ei einskild verksemd — ikkje direkte aktuelt for eit delt verktøyrepo, men repoet hevar modenheita for verksemder som tek det i bruk.
Tilgjengeliggjøring av åpne data ✅ Delvis utført — nokre tiltak krev fagkunnskap frå den enkelte codeowner.
Beskrivelse av kvalitet på datasett ✅ Kvantifiserbare kvalitetsmål (DQV-AP-NO) implementert og utført.
Internkontroll i praksis for informasjonssikkerheit ⚪ Organisatorisk styringsaktivitet — avgrensa direkte relevans for eit skjemabibliotek. Repoet har tilstøytande infrastruktur (trafikklyssystem-mapping, CODEOWNERS, SBOM/sikker CI).
Veileder for informasjonsmodellar (ModellDCAT-AP-NO) ✅ I hovudsak utført.
Veileder for høsting og deling av språkdata ⚪ Relevant (brreg-begrepskatalog er eit omgrepsapparat), men eit eksplisitt bidrag til Språkbanken er ei publiseringsavgjerd for den enkelte codeowner, ikkje eit arkitekturgap.

Pilar 2 — Standarder og spesifikasjoner

Ressurs Status Vurdering
DCAT-AP-NO ✅ Utført. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.
SKOS-AP-NO Begrep ✅ I hovudsak utført. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.
Termlosen (omgrepsanalyse) ✅ I hovudsak utført.
Forvaltningsstandard for begrepsharmonisering/-differensiering ⚪ Prosessuell standard — skos-ap-no-schema sin GeneriskRelasjon-klasse gir den tekniske føresetnaden.
TBX-AP-NO 🟡 Reelt gap: ingen TBX-eksport for begrepskatalog-data (TBX er tilrådd, ikkje obligatorisk).
Retningslinjer ved tilgjengeliggjøring av offentlege data ✅ Utført.
DQV-AP-NO ✅ Løyst. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.
ModelDCAT-AP-NO ✅ Utført — delt i modell-/katalog-skjema. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.
Los (klassifiseringsvokabular) ✅ Utført.
Standarder for URI-peikarar til offentlege ressursar 🟡 Delvis utført — 2 av 5 tiltak attståande, sjå avvik-peikarar-til-offentlege-ressursar.md.
XKOS-AP-NO ✅ I hovudsak utført. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.
CPSV-AP-NO (ikkje lista på rammeverksida, same standardfamilie) ✅ Utført. Sjå AP-NO arkitektur og avvik.

Pilar 3 — Informasjonsmodellar

Ressurs Status Vurdering
Ni designprinsipper for informasjonsmodellar ✅ I hovudsak utført.
Felles modelleringsregler for offentleg forvaltning (15 reglar) ✅ Alle 15 reglar dekt av MCP-validatoren. Full sjekkliste med regel- og FAIR-mapping: Valideringsreglar.
Person og Enhet — felles informasjonsmodell ⚪ Sterkt samsvar i sak (alle kjernefelt representerte, oftast med større presisjon), men ingen 1:1-mapping — repoet sine ngr-person/enhetsregisteret-bvrinn er kjeldeautoritative registermodellar, ikkje ei forenkling. Tilsikta avvik, ikkje eit gap.
Adresse — felles informasjonsmodell ⚪ Sterkt strukturelt og semantisk samsvar med ngr-adresse (same autoritative kjelde: Kartverket/Matrikkelen/Posten). Eitt mindre presisjonsavvik, sjå gap-liste under.

Kjerneprinsipp

Prinsipp Vurdering
Orden i eget hus Repoet gir verktøya (skjemabibliotek, validering, publisering) som kartleggings-/beskrivingssteget i veilederen treng, men kan ikkje utføre forankring, prioritering eller tilgangsvurdering for ei einskild verksemd — det er per design, sidan repoet er eit delt verktøy (jf. SCOPE.md).
«Kun én gang»-prinsippet Sterkt implementert gjennom import-hierarkiet (klasser/slots definert éin stad, importert nedover — sjå Importhierarki) og lenkingsprinsippet (URI-referansar mellom instansar i staden for duplisering).
Maskinell datautveksling Kjernen i verktøykjeda: LinkML genererer RDF/TTL, JSON-LD, JSON Schema, SHACL, OWL, PlantUML/ER-diagram og fleire andre format frå éi kjelde.
Felles standardar Repoet er i stor grad ein samling implementasjonar av DCAT-AP-NO, SKOS-AP-NO, ModelDCAT-AP-NO, DQV-AP-NO, XKOS-AP-NO, CPSV-AP-NO og Los.

Attverande gap

# Gap Kjelde Prioritet
1 Avklar begrep.brreg.no/brreg.no/modellkatalogar/-URI-ar og dokumenter URI-konstruksjonspolicy Standarder for URI-peikarar Ope frå før
2 Vurder TBX-eksport for brreg-begrepskatalog TBX-AP-NO Middels — reelt, men valfritt format
3 Legg til class_uri på Representasjonspunkt i ngr-adresse-schema.yaml Adresse — felles informasjonsmodell Låg — presisjonsfiks
4 Dokumenter kryssreferanse til Digdirs Person/Enhet-modell i description.md for ngr-person/enhetsregisteret-bvrinn Person og Enhet — felles informasjonsmodell Låg — dokumentasjon

Ingen av desse fire er brot på rammeverket — TBX og URI-policy er reelle, avgrensa utvidingspunkt; dei to siste er presisjonsfiksar utan funksjonell konsekvens.

Sjå også

  • Valideringsreglar — full sjekkliste for dei 15 Digdir-modelleringsreglane og FAIR-prinsippa, med regel-for-regel-mapping til bronse/sølv/gull-policyane
  • AP-NO arkitektur og avvik — korleis DCAT-, SKOS-, ModelDCAT-, CPSV-, DQV- og XKOS-AP-NO er bygde opp i repoet
  • Publisering — Digdir sin datatilbydar-sjekkliste og "Orden i eget hus"-trafikklyssystemet sett opp mot publiseringsflyten
  • Fullstendig kartlegging (kjeldespec) — den underliggande analysen denne sida er basert på, inkludert klasse-for-klasse-samanlikning for Person/Enhet og Adresse
  • 18 detaljerte avvik-*.md-kartlegginger i specs/done/ — éin per standard/veiledar